Қазақстан РеспубликасыныңРесей Федерациясындағы Елшілігі

«Бүгінде Қазақстан мен Ресей Федерациясының қарым-қатынасы өзгелерге үлгі етерліктей дәрежеде және біз әрі қарай да осы бағытта жылжитын боламыз»

Нұрсұлтан Назарбаев, Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы

На главную [RUS]

Экономикалық ынтымақтастық

САУДА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛАСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН-РЕСЕЙ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫ

Ресей Федерациясы Қазақстан Республикасының негізгі сыртқы экономикалық серіктесі болып келеді.

ҚР ҰЭМ Статистика жөніндегі комитетінің мәліметтері бойынша, 2018 жылы тауар айналымы 17,6 млрд долларға құрап, өткен жылмен салыстырғанда 7,2%-ға өсті. Ресейге бағытталған қазақстандық экспорттың көлемі – 5,2 млрд долл. (11,3%-ға өсті), РФ-тен импорт – 12,4 млрд долл. (+5,6%).

2019 жылғы қаңтар-маусым аралығындағы өзара сауда көлемі 8,8 млрд долл. құрады, соның ішінде қазақстандық экспорт көлемі – 2,6 млрд долл., ал импорт 6,2 млрд долл.

Ресей ҚР-мен сыртқы сауда айналымының (үлесі 19,3%) және импорттың (үлесі 36,6%) көлемі бойынша бірінші орында, ал қазақстандық тауарлар экспортының (үлесі 9%) көлемі бойынша үшінші орында.

Ресей қазақстандық тікелей инвестициялардың жылыстау елдері арасында үшінші орынды және тікелей инвестициялардың Қазақстанға ағылып келу елдері арасында РФ жетінші орынды иеленуде.

ҚР Үкіметінің 2017 ж. 22 тамыздағы № 498 қаулысымен бекітілген Ұлттық инвестициялық стратегияға сәйкес, Ресей Федерациясы инвестицияларды тарту үшін басым елдер қатарына енгізілді.

ҚР Ұлттық банкінің мәліметіне сәйкес, 2005 жылдан 2019 жылғы 1-тоқсанға дейінгі мерзімде өзара салынған тікелей инвестициялардың жалпы мөлшері Қазақстан Республикасынан Ресей Федерациясына - 3,9 млрд долл., ал Ресейден Қазақстанға – 13,5 млрд долл. сомаларына жетті. Қазақстанда ресейлік капиталдың үлесі бар 9 915 кәсіпорын әрекет етеді (2019 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша), бұл ҚР-дағы шетелдік капиталы бар жалпы кәсіпорындар санының үштен бірінен (37,8%) асады.

Екі жақты экономикалық әрекеттесу мәселелерінің тиімді шешілуіне ҚР және РФ арасындағы ынтымақтастық жөніндегі Үкіметаралық комиссияның және оның құрамындағы 7 шағын комиссиялардың жұмысы зор септігін тигізеді. Шағын комиссиялар банкаралық және инвестициялық, көлiк саласындағы, өңіраралық және шекара жанындағы, әскери-техникалық, отын-энергетикалық кешендегі, ғылым және жаңа технологиялар, сонымен қатар өнеркәсіп саласындағы  ынтымақтастық бағыттары бойынша құрылған. 

Бұған қоса, екі жақты ынтымақтастықтың басым бағыттары бойынша Трансшекаралық су объектілерін бірлесіп пайдалану жөніндегі комиссия, ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасындағы қоршаған ортаны қорғау саласындағы ынтымақтастық жөніндегі келісімді жүзеге асыру жөніндегі Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қазақстандық-ресейлік аралас комиссия және Жайық трансшекаралық өзені бассейнінің экожүйесін сақтау жөніндегі қазақстандық-ресейлік комиссия жұмыс атқарады.

Екі ел арасында отын-энергетика кешеніндегі ынтымақтастықтың жоғары әлеуеті қалыптасты. Көмірсутектерді барлау, өндіру және тасымалдау салаларындағы жобалар іске асырылып, атом өнеркәсібінде бірлескен кәсіпорындар құрылып жатыр, ЕАЭО шеңберінде мұнай, газ және электро қуатының ортақ нарықтарын құру жұмыстары жүргізілуде.

Өзара тиімді тәсілдемелер негізінде қазақстандық және ресейлік мұнайды үшінші елдер тасымалдау жүзеге асырылады. 2018 жылы екі елдің компаниялары, Каспий Құбыр Консорциумының басқа да акционерлерімен бірлесе отырып, КҚК-ның өткізу қуатын кеңейту жобасын сәтті аяқтады. Үкіметаралық келісімдер шеңберінде ресейлік мүнайдың Қазақстан аумағы арқылы Қытайға және Өзбекстанға транзиті жүргізіледі.

Атом қуатын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы ынтымақтастық 2014 жылғы 29 мамырда қол қойылған «Қазатомпром» ҰАК» АҚ және «Росатом» МК арасындағы Атом қуатын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы қазақстандық-ресейлік ынтымақтастықтың кешенді бағдарламасына сәйкес дамытылып келеді. Аталған бағдарлама атом энергетикасы, ядролық-отын циклы, ғылыми-техникалық және инновациялық даму салаларындағы, сонымен қатар басқа да бастамалар шеңберіндегі ынтымақтастықты одан әрі дамытуды және тереңдетуді көздейді. Қазіргі уақытта «Казатомпром» және «Росатом» уранды өндіру және байыту бағытындағы елеулі жобаларды бірлесіп жүзеге асырып келеді.

2003 жылғы 15 сәуірдегі Халықаралық автомобиль қатынасы жөніндегі үкіметаралық келісімге сәйкес, екі жақты және транзиттік бағыттардағы автомобильдік тасымалдаулар үшін рұқсатсыз жүйе, ал үшінші елдермен қатынаста – рұқсат алу тәртібі көзделген.

ҚР және РФ арасындағы әуе қатынасы 1994 ж. 22 наурыздағы Әуе қатынасы туралы үкіметаралық келісімге сәйкес және 2007 жылғы 28-29 маусымдағы Келіссөздер хаттамасының негізінде жүргізіледі. Қазіргі уақытта ҚР мен РФ арасында 42 бағыт бойынша тұрақты рейстер жүзеге асырылады. Қазақстандық әуекомпаниялар РФ-тың 14 қаласына аптасына, ресейлік әуекомпаниялар – ҚР-дың 16 қаласына рейстерді атқаруда.

2016 ж. 4 қазанда, XIII Қазақстан мен Ресейдің өңіраралық форумы шеңберінде «Еуропа – Батыс Қытай» Халықаралық көлік бағдарының автожол инфрақұрылымын қалыптастыру барысындағы өзара әрекеттесу туралы келісімге қол қойылған. Құжат халықаралық автомобиль желісін кезең-кезеңмен қалыптастыруды көздейді.

Су көлігі саласындағы ынтымақтастық 2007 ж. 7 қазандағы Теңіз көлігі саласындағы ынтымақтастық және 2001 ж. 5 маусымдағы Ертіс өзені бассейнінде қазақстандық және ресейлік кемелердің жүктерді және жолаушыларды тасымалдаудың ұйымадстырылуы мен шарттары туралы үкіметаралық келісімдермен реттеледі.

Өнеркәсіптік кооперация екі жақты ынтымақтастықтың ең маңызды бағыттарының бірі ретіндегі әлеуетін сақтап келеді. ҚР аумағында бірлескен ірі инвестициялық жобаларды іске асыру жалғасуда: Нұр-Сұлтан қаласындағы электровоздар және магистральды тепловоздар өндірісі, Ақмола облысындағы «Vector» комбайндарының және Көкшетаудағы КАМАЗ техникасы түрлерінің өндірісі, Өскемен қаласындағы толық цикл автозауытының және автокомпоненттерді жасау технопаркінің құрылысы, Жамбыл облысындағы фосфор тынайтқыштарын өндіру кешенінің құрылысы және т.б. Фармацевтика, машина жасау және тау-кен салаларындағы бірқатар бірлескен жобалар шеңберіндегі әрекеттесу кеңейіп келеді.

2019 жылғы 3 сәуірдегі ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың Мәскеуге сапары шеңберінде екі елдің профильдік министрліктері арасында Қазақстандық-ресейлік өнеркәсіптік кооперация саласындағы бірлескен іс-қимыл бағдарламасына мен Кәсіпорындардың өнеркәсіптік және ғылыми-техникалық кооперациясы салаларындағы ынтымақтастықтың екі жақты жоспарына қол қойылды.

Ауыл шаруашылығы саласындағы екі жақты ынтымақтастық бірқатар үкіметаралық және ведомствоаралық келісімдер шеңберінде жүргізіледі.

Ғарышты меңгеру мен «Байқоңыр» кешенін бірлесе пайдалану салаларындағы әрекеттесудің жоғары қарқыны жалғасып келеді.

Бұл саладағы ынтымақтастық 1994 ж. 28 наурыздағы ҚР және РФ арасындағы «Байқоңыр» кешенін пайдаланудың жалпы принциптері мен шарттары туралы келісімге, 1994 ж. 10 желтоқсандағы «Байқоңыр» кешенін жалға алу туралы үкіметаралық келісімге, 2004 жылғы 9 қаңтардағы «Байқоңыр» кешенін тиімді пайдалану бойынша ынтымақтастықты дамыту туралы ҚР және РФ арасындағы келісімге сәйкес жүргізіледі.

Аталған құжаттарды жүзеге асыру шеңберінде, «Байқоңыр» кешенінің экология және табиғат пайдалану, объектілері мен мүлігінің сақталуы, Байқоңыр қаласындағы қауіпсіздік және тәртіп сақтауды қамтамасыз ету, кедендік бақылау, ғарыш техникасы мен технологияларды пайдалану саласындағы ынтымақтастық, қала тұрғындарын әлеуметтік қамтамасыз ету және басқа да мәселелерді қамтитын 60-қа жуық халықаралық келісім-шарттарға қол қойылды. 2016-2025 жж. «Байқоңыр» кешенін бірлесіп пайдалану туралы Жол картасын, сондай-ақ 2016 жылғы 26 желтоқсанда Санкт-Петербург қаласында қол қойылған «Байқоңыр» кешеніндегі ынтымақтастық тұжырымдамасын жүзеге асыру бойынша жұмыстар жүргізілуде.

2018 жылғы 22 тамызда «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Бәйтерек» ғарыш зымыран кешенін құру туралы ҚР Үкіметі және РФ Үкіметі арасындағы Келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Хаттамаға қол қойылды. Хаттама енгізген өзгерістер тараптардың Байқоңыр қаласында «Байқоңыр» кешені бойынша қазақстандық-ресейлік үкіметаралық комиссияның және жұмыс топтардың отырыстары барысында қол жеткізілген келісімдердің заңды бекітілуін қамтамасыз етті.

«Байқоңыр» кешеніндегі ынтымақтастық жөніндегі жеке Үкіметаралық комиссия жұмыс жасап келеді. Комиссияның 6-шы отырысы 2019 жылғы 26 тамызда Мәскеуде өтті.

Қатынастардың қарқынды дамуына өңіраралық ынтымақтастық зор әсер етуде. Бұл өз кезегіндеі екі елдің түрлі өңірлері арасында жасалған 200-ден астам шарттар мен келісімдерге, сонымен қатар ҚР Үкіметі және РФ Үкіметі арасындағы 2018-2023 жж. арналған Өңіраралық және шекара маңы ынтымақтастығының бағдарламасына негізделеді.

Жергілікті әкімдіктер мен іскерлік топтар делегацияларының белсенді сапар алмасуы орын алуда. Жыл сайын мемлекет басшыларының қатысуымен Өңіраралық ынтымақтастық форумы өткізіледі. ХV Өңіраралық ынтымақтастық форумы 2018 жылғы 9 қарашада Петропавлда өтті.

Президенттер ҚР және РФ-тың 2019-2021 жылдарға арналған Өзара іс-қимыл жоспарын бекітті. 36 үкіметаралық, өңіраралық және коммерциялық құжаттарға қол қойылды. «ҚР және РФ-тың шекара маңындағы ынтымақтастығының өзекті мәселелері» атты XVI Форум 2019 жылғы 7 қарашада Омбы қаласында (РФ)  өтеді.

Мемлекеттік органдар

Пайдалы сілтемелер