Қазақстан РеспубликасыныңРесей Федерациясындағы Елшілігі

«Қазір барлық күш-жігерді халықаралық қатынастарда үнқатысуды, өзара түсіністікті және сенімді қалпына келтіруге жұмылдыру керек»

Н.Ә Назарбаев, Қазақстан Республикасының Президенті

На главную [RUS]

Экономикалық ынтымақтастық

САУДА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛАСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН-РЕСЕЙ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫ

Қазақстен мен Ресей арасындағы екітараптық экономикалық ынтымақтастықтың жоғары деңгейі дәстүрлі түрде жалғасып келеді. Ол салалық және аймақаралық ауқымды істерде тамаша көрініс тапқан.

Өзара сауда

ҚР-ның сауда серіктестері арасында РФ өз жетекші рөлін сақтауда (20,8% ҚР сыртқа сауда айналымында, экспорт көлемі бойынша төртінші орында – 9,6%, импорт көлемі бойынша бірінші орында – 36,3%).

Сондай-ақ, 2017 жылдың қаңтар-қазан айларында РФ мен ҚР арасындағы өзара сауда көрсеткішінде өсім байқалды: сауда айналымы 12,9 млрд долл құрап, 2016 жылдың қаңтар-қазан айларындағы көрсеткішке қарағанда 28 пайызға артты. Экспорт 3,7 млрд долл (33,1 пайыз өсім), импорт – 9,2 млрд долл (26,1 пайыз өсім) құрады. 

Өзара инвестициялар

Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясына құйған тікелей инвестицияларының жалпы мөлшері 3,32 млрд долл. құрайды, сонын ішінде 2016 ж. – 667 млн долл., Қазақстан Республикасына тартылған ресейлік инвестициялар – 10,5 млрд долл., соның ішінде 2016 ж. – 867,4 млн долл.

ҚР Ресейлік капиталдың қатысуымен 8,1 мыңнан астам кәсіпорын тіркелген.

ҚР және РФ арасындағы ынтымақтастық бойынша Үкіметаралық комиссия (19-ші отырыс 2017 жылдың қарашаның 16 Ақтөбе қаласында өткізілді) мен оның кіші комиссияларының отырыстары жүйелі түрде өтеді. Кіші комиссиялар банкаралық және инвестициялық ынтымақтастық бойынша, көлiк ынтымақтастық бойынша, өлке аралық және шекараға шектес ынтымақтастық бойынша, әскери-техникалық ынтымақтастық бойынша, отын-энергетикалық кешен төңiрегiдегi ынтымақтастық бойынша, ғылымдар және жаңа технологиялар саласында ынтымақтастық бойынша жұмыс істейді.

Сонымен бірге, 2016-2018 жж. бірлескен іс-қимылдар жобасы, 2020 ж. дейінгі ҚР және РФ Үкіметтері арасында ұзақмерзімді экономикалық ынтымақтастық бағдарламасы қабылданған және жүзеге асырылуда.

Өңіраралық және шекаралық ынтымақтастық

Екіжақты қатынастарының қарқынды дамуына өңіраралық және шекаралық ынтымақтастық зор әсер етуде. Екі мемлекет өңірлері арасында 200-ден астам шарттар мен келісімдер жасалып, сонымен қатар  2018-2023 жж. ҚР және РФ арасындағы Өңіраралық және шекаралық ынтымақтастық бағдарламасы қабылданған.

Іскер топтар мен жергілікті әкімшіліктер делегациялары сапарларының белсенді алмасуы жүзеге асырылуда. Ел басшылары қатысуымен әр жыл сайын өтетін Өңіраралық ынтымақтастық форумының алар орны ерекше.

2017 жылғы 8-9 қараша Челябіде Қазақстан мен Ресейдің ХІV өңіраралық ынтымақтастық форумы  өтті. Адам капиталын дамыту тақырыбына арналған форумға екі ел өңірлерінің басшылары, мемлекеттік органдардың, іскер топтардың, сондай-ақ ғылым және білім саласының өкілдері қатысқан форум. 

Форумның қорытындысы бойынша төмендегідей құжаттарға қол қойылды:  Қазақстан Республикасы Президенті мен Ресей Федерациясы Президентінің Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың орнағанына 25 жыл толуына орай бірлескен мәлімдемесі, 1998 жылғы 6 шілдедегі Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Жер қойнауын пайдалануға арналған егемендік құқықтарды жүзеге асыру мақсатында Каспий теңізі солтүстік бөлігінің түбін межелеу туралы келісімге Хаттамаға қосымша хаттама, 2009 жылғы 17 қарашадағы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы Ресей Федерациясының «Байқоңыр» кешенін жалға алу жағдайында «Байқоңыр» ғарыш айлағының персоналына, Байқоңыр қаласының, Төретам және Ақай кенттерінің тұрғындарына медициналық қызмет көрсету тәртібі туралы келісімге өзгерістер енгізу туралы хаттама, 1994 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы «Байқоңыр» кешенін жалға беру шартына өзгеріс енгізу туралы хаттама,  Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы 2018-2023 жылдарға арналған өңіраралық және шекара маңы ынтымақтастығының бағдарламасы ж.т.

Кезекті өңіраралық ынтымақтастық форумы тақырыбын "Қазақстан мен Ресейдегі туризмді дамытудағы жаңа көзқарастар мен тенденциялар"  2018 жылдың Петропавлда (ҚР) жоспарланды.

Тұтас алғанда ҚР облыстық әкімдіктері делегациялары мен РФ субъектілері әкімшіліктерінің, әсіресе шекаралас аймақтардың екіжақты сапарларының жоғары қарқындылығы сақталған.  

Негізгі салалардағы ынтымақтастық

Отын-энергетикалық кешені: ресейлік кәсіпорындар қазақстандық кен орындарын игеруге белсене қатысуда. «Хвалынское», «Имашевское», «Центральное» және «Құрманғазы» трансшекаралық кен орындардағы бірлескен жобаларды жүзеге асыру үшін дайындық жалғасуда.

Үшінші елдерге бағытталған мұнай тасымалдауы өзара тиімді тәсілдеме негізінде жүзеге асыруда.

Көмір өнеркәсібі саласында 2016-2020жж. Көмірді өндіру және тұтыну жөніндегі бірлескен индикативтік болжамның  келісімі ең маңызды жетістік саналады.

Ғарышты меңгеру мен «Байқоңыр» кешенін бірге пайдалану салаларында ынтымақтастық бағытында берік байланыс сақталған.

2016-2025 жж. «Байқоңыр» кешенін бірлесіп пайдалану туралы Жол картасын іске асыру, сондай-ақ «Байқоңыр» кешеніндегі ынтымақтастық тұжырымдамасы (2016 жылы 26 желтоқсанда Санкт-Петербург қаласында қол қойылған) жөнінде жұмыс жүргізілуде.

Қазіргі уақытта қос тараппен көп уақытқа жоспарланған Байқоңыр қаласының дамуы бағдарламасын жасақтап, қол қоюға әзірлеу шаралары жасалынуда (құжат жобасы келісілді және қол қоюға дайын).  22 желтоқсан 2004ж. ҚР мен РФ Үкіметтерінің келісімінің негізінде жасалған "Байқоңыр" ғарыш айлағы кешенінің   "Бәйтерек"  хаттамасына өзгертулер мен түзетулер енгізілді (құжат жобасы РФ Мемлекет ішінде келісу үстінде).

Атом энергетикасын бейбіт бағытта қолдану саласындағы ынтымақтастық өзара мүдде мен келісім негізінде дами түскен.

Көлік саласындағы екіжақты ынтымақтастық дәйекті түрде дамуда. 2017 жылғы 19-20 сәуірде Мәскеу қаласында Көлік жөніндегі кіші комиссияның 12-ші отырысы өтті.

XIII Форум шеңберінде «Еуропа – Батыс Қытай» Халықаралық көлік бағытының жол инфрақұрылымын қалыптастыру жөніндегі өзара әрекет туралы келісімге қол қойылған. Келісімде халықаралық автомобиль желісін кезең-кезеңмен қалыптастыру қарастырылған.

2017 ж. 22 қыркүйек күні РФ СІМ-де Қазақстан мен Ресей шекарасы арқылы транзиттік жолаушыларға жеңілдетілген рәсім бойынша өтуге мүмкіндік беретін мақұлданған Хаттамамен алмасуды растайтын құжатқа қол қойды. Былтыр, 2016 ж. 4 қазанда Астанада екі мемлекет арасындағы теміржол транспортын ұйымдастыру және оған қарасты мекемелерді Үкіметаралық деңгейде, заңдық тұрғыда реттейтін Келісімге өзгеріс енгізу бойынша әзірленген Хаттамаға қол қойылған болатын. Нәтижесінде, бұл құжатты қос мемлекеттің парламенті мен президенттері мақұлдады. Жоспар бойынша, 26 қыркүйектен бастап, "Тұлпар-Тальго" жолаушылар поезы Астана-Орал және Алматы-Орал бағыты бойынша Ресейлік Соль-Илецк стансасы арқылы өтеді. Аталған бағыт күнара жүзеге асырылады. Сондай-ақ Қазақстан мен Ресейдің шекаралас облыстарында мекен еткен азаматтарға жеңіл болатынын ерекше атап өтті.

Өнеркәсіптік ынтымақтастық ең маңызды ынтымақтастық бағытының бірі саналады. ҚР аумағында бірлескен ірі инвестициялық жобаларды іске асыру жалғасуда: Өскемен қаласындағы «АЗИЯ АВТО Казахстан» компаниясының автоқұрастыру зауыттың құрылысы, «Vector» комбайн өндірісі, «Еврохим» компаниясының фосфор тынайтқыштарын өндіру бойынша кешенінің құрылысы жоспарланған.

Экология және өзендерді қорғау мәселелері бойынша екіжақты ынтымақтастық белсенді дамуда. Аталған бағытта жасалып жатқан оңтайлы жұмыстың нәтижесі ретінде, 2017 жылы ҚР мен РФ Үкіметтерінің арасында Жайық  (Орал) шегарааралық өзені құятын су қоймасының экожүйесін сақтау бойынша жаңа технологияларды қолдану арқылы орманды жерлерді көбейту шараларын ұйымдастыру Келісімі заң жүзінде күшіне енді.

Қаржы және банкаралық саласындағы ынтымақтастық: қаржы реттеушілер арасындағы валюталық реттеу, ақша-кредит саясаты, төлем жүйесі және т.б. туралы белсенді өзара әрекеттесу жалғасуда. Сонымен 2017 жылғы 24-25 мамырда Астрахань қаласында, ЕурАзЭҚ, ТМД және т.б. шеңберінде банк саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Кіші комиссияның отырысы өтті.

Әскери-техникалық ынтымақтастықты нығайту үшін тиісті шаралар жүзеге асырылуда. 2017-2019 ж.ж. ҚР мен РФ арасында әскери-техникалық байланыс аясында ортақ бағдарлама жүзеге асуда.  5 шілде  2017 ж. Алматы қаласында әтб комиссиясының аясында 15-ші жиын отырысы өтті.

Сандық экономика шеңберінде пікірталас аймағы кеңеюде.

2017 ж. 16-18 қазан «Сколково» техносаябағында инновациялық дамудың «Ашық инновациялар-2017» VI Мәскеу халықаралық форумы өтті. Форум аясында «Сколково» техносаябағының базасында «Инновациялық технологиялар саябағы» (ИТС, Алматы) Автономдық кластерлік қор өкілдігінің ашылуы өтті. «Сколководағы» «ИТС» өкілдігі қазақстандық стартаптардың ЕАЭО нарығына шығуына қажетті жағдай жасап, білім және акселерациялық бағдарлама және софтлендингке платформа түрінде сараптамалық қолдау көрсетеді. Ал есесіне ресейлік компанияларға жеңілдетілген салық тәртіптері, стартаптарына инвестиция тарту механизмдері, ҚР  ірі компанияларымен серіктестік және т.б. ұсынылады.             

Интеграциялық өзара іс-қимыл. Ынтымақтастықтың көптеген салалары Еуразиялық экономикалық одақтың көпжақты интеграциялық форматқа сай тиімді орайластырылуда.

2017 ж. 1 шілдеден бастап  дәрі-дәрмек және медициналық құралдардың ортақ нарығы жүзеге асты.

Еуразэқ 2025 жылға дейін сандық бағдарламасының негізгі бағыты айқындалды. Еуразэқ кеден кодексінің келесім құжаты ратификацияланды. Жаңа Кеден кодексі тауарларды тағлымдау уақытын және субъект пен кеден органдары арасындағы байланысты қысқартуға негіз болды. Соның негізінде, қатысушы мемлекеттер сыртқы сауда айналымын жақсартып, мемлекет аралық сауда көлемін арттырды. Аталған құжат 2018 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап заңдық күшіне енді.   

Қазіргі уақытта Еуразэқ-тың несие-қаржы инфрақұрылымын жетілдіру мәселесі қаралып,одақ мүшелерінің  қаржы жүйесін Еуразиялық банктың, тұрақтандыру қорының  тетігі арқылы реттеу жайы пысықталып,  өнеркәсіп пен энергетика салаларында, ауылшаруашылық кешенінде бөгеттерді жою  мәселесі жолға қойылмақ. Сонымен қатар, ғарыш пен геоақпараттық қызмет саласындағы байланысты жетілдіру мәселесі қолға алынып отыр.

Мемлекеттік органдар

Пайдалы сілтемелер